بررسی مبانی نظری و تجربی مهاجرت

  این متن برگرفته از طرح پژوهشی باعنوان « جریانهای مهاجرت داخلی و ویژگیهای مهاجران و تحلیل نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1385» و مقاله ای با همین عنوان می باشد که مشترکاً توسط بنده و علی قاسمی اردهایی انجام شده است.

مهاجرت بیشتر یک تصمیم‏گیری فردی است که ممکن است مبتنی برعواملی از قبیل؛ کار، ازدواج، آموزش و غیره باشد. علت مهاجرت برای افراد با ویژگیهای مختلف شخصیتی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی می‏تواند متفاوت باشد. علت مهاجرت برای عده‏ای می‏تواند بدست آوردن کار باشد و برای عده‏ای تحصیلات، ازدواج و غیره. مشخص است که اینها نتایج و پیامدهای متفاوتی با خود به‏همراه خواهند داشت. بنابراین همگام با لوکاس و میر می‏توان عوامل مؤثر بر تصمیمات فردی شخص مهاجر را در موارد زیر خلاصه نمود:

یژگیهای جمعیتی نظیر سن و جنس که موقعیت یک فرد در چرخه زندگی و نقش وی در خانواده و اجتماع را تعیین می‏کند.

مهاجرتها برحسب تحصیلات و دانش فنی که ممکن است برخی از افراد را برای شرکت در نیروی کار محلی تجهیز کرده و همچنین وضعیتی را برای آنها غیر جذاب کند. آگاهی از فرصتهای محلی و فرصتهای موجود در جاهای دیگر که ممکن است محرک یک حرکت باشد. احساس و ادراک چگونگی سبک زندگی، چیزهای دیگر مانند مادیات و ... که یک فرد می‏خواهد و سطح اشتیاق وی برای بدست آوردن آنها. خویشاوندان و دوستان ممکن است تصمیم‏گیری فرد را تحت تأثیر قرار دهند. الگویی که بعنوان مهاجرت زنجیره‏ای نامیده می‏شود. یکی دیگر از عوامل مهاجرت، دستیابی به استانداردهای بالاتر زندگی می‏باشداستارک (Stark) محققی است که نظریه محرومیت نسبی را مطرح کرده است. مطابق با این تئوری، رفاه و خشنودی خانوار نه تنها از افزایش در وضعیت صرف اقتصادی ناشی می‏شود بلکه همچنین از طریق مقایسه با دیگر خانوارها در اجتماع مرجع صورت می‏گیرد. یعنی اینکه خانوارها نه تنها در جهت بهتر شدن درآمدشان فعالیت می‏کنند، بلکه می‏خواهند درآمدشان را نسبت به درآمد دیگران در اجتماع ترفیع دهند. گرچه خانوارها اگر درآمدشان پایین باشد به مهاجرت برانگیخته می‏شوند ولی اگر سطح درآمد در همه‏جا پایین باشد سطح انگیزش کاهش خواهد یافت. اگر برخی خانوارها درآمد بیشتری داشته باشند، خانوار فقیر، هم بطور نسبی و هم بطور مطلق احساس محرومیت کرده و انگیزه به مهاجرت به همان نسبت بالاتر خواهد رفت. رویکرد یاد شده، با توجه به محرومیت در یک منطقه نسبت به منطقه دیگر، امکان بالقوه و بالفعل و برخورداری از مزایای دیگر و رفع نسبی محرومیت، حرکت مهاجرتی را تبیین می‏کند.

 مرحله دایره زندگی مبنی بر این است که مهاجرت در مراحل خاصی در زندگی افراد اتفاق می‏افتد. برای مثال، جوانانی که تازه وارد نیروی کار شده و یا ازدواج کرده‏اند برای مهاجرت مستعدتر می‏باشند. گایل‏موتو در زمینه روابط بین سن و تمایل به مهاجرت نشان داد که احتمال شروع مهاجرتهای طولانی مدت از سن 15 سالگی به آرامی شروع شده و در بین سنین 39-35 سالگی حدود 30 درصد مهاجرتها را شامل می‏شود که ممکن این نسبت حتی بالاتر هم برود. گرین‏‏وود و هانت  نشان داده‏اند که میزانهای اشتغال نسبت به سطح دستمزد یا درآمد، در تعیین کردن جریانهای مهاجرت بیشتر مهم هستند .     

نظریه سرمایه انسانی که در دهه‏ی 1960 برای تحلیل مهاجرت بکار گرفته شد، از دیدگاه برخی تحلیل‏گران برای نیروی انسانی پرورده بسیار مناسب شناخته شد. این نگرش با تلقی مهارت و تخصص انسان بعنوان کالایی در بازار عرضه و تقاضای کار، به تحلیل مهاجرت می‏پردازد. منظور آن است که نیروی انسانی پرورده برای دستاوردهای بهتر از جایی به جای دیگر می‏رود تا بیشترین بازدهی را داشته باشد. بنابراین، تصمیم‏گیری افراد متخصص به مهاجرت، به مثابه نوعی تصمیم‏گیری برای سرمایه‏گذاری و بهره‏برداری از آن تلقی می‏شود. تئوری سرمایه انسانی به نظریه لاری ساستاد (Larry Sjaastad) نیز معروف است. طبق نظریه ساستاد، تصمیم‏گیری برای مهاجرت یک نوع تصمیم به سرمایه‏گذاری است که در آن هزینه‏ها و دستاوردهای شخص کوچنده که در طول زمان واقعیت یافته، در نظر گرفته می‏شود. دستاوردها شامل عناصر پولی و غیر پولی است. از جمله دستاوردهای غیر پولی می‏توان تحول در بهره‏گیریهای روانی را ذکر کرد که نتیجه ترجیح دادن مکانی بر مکان دیگر است. تئوری سرمایه انسانی با مدل هزینه- فایده که در آن ارزیابی عقلانی هزینه‏ها و منافع برای حرکت در نظر گرفته می‏شود، مرتبط می‏باشد. در پیش‏بینی احتمال مهاجرت در مدل هزینه- فایده بر ویژگیهای فردی تکیه شده است.

برای بررسی رابطه بین ویژگیهای فردی با جابجایی محل سکونت، مطالعه ‏لونگ مناسب است. وی در یک رهیافت مقایسه‏ای، رابطه بین سن، جنس و وضعیت نکاحی را با تغییر محل سکونت در شش کشور؛ نیوزلند، ایالات متحده، انگلستان، ژاپن، بلژیک و ایرلند مورد بررسی قرار داده است. در هر شش کشور، درصد جابجایی برای کودکان 4-1 ساله بالاتر بوده و در سنین 14-10 ساله به شدت کاهش یافته و در سنین 24-20 سالگی به سرعت افزایش می‏یافته است. از گروه سنی 24-20 سالگی به بعد تا آخرین گروه سنی (⁺75)، جابجایی محل سکونت به تدریج کاهش می‏یافت. با توجه به تفاوت کشورهای یاد شده در برنامه‏های خانوادگی، جابجایی نیروی کار، آداب و رسوم و سنتها (که انتخاب محل سکونت را تحت تأثیر قرار می‏دهند)، این شباهت جابجایی در گروههای سنی قابل ملاحظه و تعجب‏آور است. جابجایی کودکان در ایالات‏متحده بیشتر از بقیه کشورها بود، که این جابجایی مکانی می‏تواند در نتیجه ناکامی کودکان برای پیشرفت معمولی از طریق تحصیل باشد، مخصوصاَ برای کودکانی که پایگاه اجتماعی- اقتصادی پایین‏تری داشتند.

لی‏آنگ در بخشی از مقاله «دوره مهاجرت در چین»، علل مهاجرت داخلی در این کشور را مورد بررسی قرار داده است. بررسی وی نشان داد: انتقال کار ، مأموریت برای کار ، جستجوی کار ، کارآموزی، زندگی با خویشاوندان و دوستان، بازنشستگی، وابستگان مهاجران و ازدواج  مهمترین دلایل مهاجرت را تشکیل می‏دادند. در قسمت دیگری از مقاله، به سیاستهای مهاجرت داخلی چین از جمله سیستم ثبت خانوار اشاره شده است. به واسطه این سیستم، خانوارهای چینی در صورتی می‏توانند مهاجرت کنند که ثبت خانوار را هم از شوراهای محلی مبدأ و هم مقصد بدست آورند و گرنه مهاجرت آنها غیرقانونی محسوب شده و مشکلاتی را در مقصد برای مهاجرین به‏وجود می‏آورد. به واسطه چنین سیاستهای مهاجرتی سخت‏گیرانه است که در حال حاضر روستا نشینی گسترده ای در چین حاکم است و این روستانشینی عظیم در چین نقش مهمی را در نسبت روستانشینی جهان داشته است.

نتایج بررسی جنسیت، ارزشها و نیات به حرکت هم نشان داد که برای مردان، اندازه‏های ارزش وابستگی و آسایش، شبکه‏های اجتماعی، حضور افراد جوان در خانوار و دارایی زمین تعییین‏کننده‏های عمده تصمیم‏گیری مهاجرت هستند درحالیکه برای زنان، اندازه‏ های درآمد و آسایش، حضور افراد مسن در خانوار، اندازه جامعه و از دست دادن فرصت، عاملهای برجسته‏ای هستند. بطور کلی، این بررسی نشان داد که مردان و زنان محرکهای متفاوتی را برای مهاجرت دارند و اینکه نقشهای جنسیت به تفسیر‏کردن تصمیم‏گیری مهاجرت کمک می‏کنند.

منابع و مآخذ در مقاله اصلی موجود است.

تا به حال از خودتان پرسیده‌اید که علت رخ دادن این همه فجایع، نسل‌کشی‌ها و جنگ‌ها چیست؟ مگر ممکن است که این فجایع بدون همکاری میلیون‌ها نفر از مردم یک جامعه به وقوع بیپوندند؟ مگر می‌شود جنایات نازی‌ها را در جنگ جهانی دوم تنها به هیتلر و سران نازی نسبت داد؟ آیا ممکن است که فقط صدام را عامل این هم بدبختی و کشتارهایی دانست که در دوران زمامداری او در خاورمیانه رخ دادند و نپرسید که نقش مردم عراق دراین میان چه بود؟ چه می‌شود که افراد عادی جامعه آمریکا در ویتنام و ابوغریب به هیولا تبدیل می‌شوند؟

چنین سؤالی دغدغه فیلسوف‌ها و نویسندگان و صاحب‌نظران زیادی بوده است. آنها هم از خود پرسیده‌اند که چه می‌شود که یک جامعه از خود بی‌خود می‌شود و تحت شرایطی با اطاعت بی‌چون و چرا، کارها و اعمالی بر خلاف اخلاقیات خود انجام می‌دهد.

شاید هیچ جامعه‌ای به اندازه جامعه آلمان در سال‌ها و دهه‌های پس از پایان جنگ جهانی دوم به دنبال یافتن پاسخی برای این سؤال نبوده است. نویسندگان و روشنفکرانی مثل هاینریش بل، گونتر گراس و اووه تیم در آثار خود بارها به این مسئله اشاره کرده‌اند و خواسته‌اند با بررسی آنچه بر آلمانی‌ها در دوره تسلط نازی‌ها رفت، تفسیر خود را از قضیه بیان کنند.

 اما شاید جامعه شناسان و روانشناسان صلاحیت‌دارترین دانشمندان برای بررسی این موضوع باشند.

در این پست، آزمایشی را شرح خواهم داد که در دهه ۶۰ میلادی توسط استنلی میلگرم -روانشناس اجتماعی مشهور- انجام شد و موسوم به آزمایش میلگرم است.

آزمایش میلگرم Milgram experiment

آزمایش میلگرم، یک آزمایش روانشناسی اجتماعی است که توسط استنلی میلگرم انجام شد. این آزمایش برای این طراحی شده بود که میل شرکت‌کنندگان در آزمایش را به اطاعت از قدرت و انجام اعمالی بر خلاف تمایلات و اخلاقیاتشان را بسنجد.

  نتایج عجیب و جالب این آزمایش، نخستین بار سال ۱۹۶۳، در یک مجله روانشانسی چاپ شد  و بعدا با جزئیات بیشتر در سال ۱۹۷۷ در کتابی با عنوان «اطاعت از صاحبان قدرت از منظر آزمایشی» Obedience to Authority: An Experimental View به چاپ رسید.

این آزمایش در جولای سال ۱۹۶۱، ‌درست سه ماه بعد از شروع دادگاه آیشمن -جنایتکار نازی- به انجام رسید. میلگرم می‌خواست به این سؤال بغرنج آن سال‌ها پاسخ بدهد: آیا آیشمن و میلیون‌ها آلمانی دیگر تنها از دستورات پیروی می‌کردند یا می‌توانیم آنها را همدست بدانیم؟ چگونه یک شهروند عادی تنها با اطاعت از دستورات مافوقش به موجودی متفاوت تبدیل می‌شود؟

نحوه انجام آزمایش

به کسانی که داوطلب آزمایش میلگرم می‌شدند، گفته می‌شد که هدف از آزمایش، تحقیق در مود حافظه و یادگیری در شرایط متفاوت است و به آنها چیزی در مورد هدف واقعی آزمایش گفته نمی‌شد.

هر شخص داوطلب به اتاقی برده می‌شد که در آن فردی حضور داشت که خود را دانشمند محقق طرح جا می‌زد، در اتاق دیگری که با یک دیوار حائل از آنها جدا می‌شد، شخص دیگری بود (یادگیرنده) که تظاهر می‌شد، شخصی است که آزمایش‌های مربوط به یادگیری بر روی او در حال انجام است.

نحوه انجام تست به این صورت بود که سوژه اصلی آزمایش باید یک سری کلمات جفتی را از روی کاغذ می‌خواند، ‌مثلا: دیوار-پرنده، قرمز-دیروز، دانش-آب. سپس سوژه آزمایش باید حافظه یادگیرنده را با گفتن کلمه نخست هر جفت کلمه تست می‌کرد و از یادگیرنده می‌خواست که از بین ۴ گزینه، جفت صحیح را انتخاب کند. مثلا بعد از شنیدن کلمه دانش، باید می‌گفت: آب.

در صورتی که یادگیرنده پاسخ نادرست می‌داد، سوژه آزمایش موظف بود که با فشار دادن یک دکمه به یادگیرنده شوک الکتریکی وارد کند و اگر اشتباه یادگیرنده تکرار می‌شد، سوژه می‌بایست ۱۵ ولت بر شدت شوک می‌افزود و این کار را ادامه می‌داد!

البته در این آزمایش واقعا خبری از شوک نبود! از قبل صداهای ناله‌ای متناسب با هر درجه شوک، روی نوار ضبط شده بود و همزمان با هر شوکی که معلم می‌داد، صدایی متناسب با درجه شوک پخش می‌شد.

برای دراماتیک کردن این آزمایش به سوژه قبل از آغاز آزمایش گفته می‌شد که یادگیرنده ناراحتی قلبی دارد! در ضمن وقتی درجه شوک خیلی زیاد می‌شد، کسی که نقش یادگیرنده را بازی می‌کرد باید به دیوار حائل بین اتاق سوژه و خودش باید می‌کوبید و در صورتی که افزایش درجه شوک ادامه می‌یافت، برای تظاهر به ناراحتی شدید فرد یادگیرنده، همه صداها قطع می‌شد!

پیداست که بسیاری از شرکت‌کنندگان وقتی درجه شوک بالا می‌رفت، نگران می‌شدند. بعضی‌ها وقتی شوک به ۱۳۵ ولت می‌رسید، کار را متوقف می‌کردند و در مورد هدف آزمایش سؤال می‌پرسیدند اما وقتی به آنها گفته می‌شد که مسئولیتی متوجه آنها نخواهد شد، بیشتر آنها به کارشان ادامه می‌دادند! تعداد کمی هم وقتی صدای ناله‌های یادگیرنده‌ها را می‌شنیدند، خنده عصبی می‌کردند و علایم تنش از خود بروز می‌دادند.

اگر سوژه‌ها می‌خواستند دست از کار بکشند به آنها نظیر این جملات گفته می‌شد: لطفا ادامه بدهید - آزمایش به عدم توقف شما نیاز داد - شما انتخاب دیگری ندارید و باید ادامه بدهید - کاملا ضروری است که ادامه بدهید.

با این همه چنانچه با همه این تاکیدات، باز هم سوژه‌ها سعی در توقف کار داشتند، آزمایش متوقف می‌شد. در غیر این صورت تا رسیدن ولتاژ به ۴۵۰ ولت آزمایش ادامه داده می‌شد.

نتایج آزمایش میلگرم

قبل از انجام آزمایش، میلگرم هم از دانشجویان سال بالایی ییل و هم از همکارانش نظرسنجی کرد و از آنها خواست که پیشبینی کنند، چند درصد افراد مورد آزمایش، به درجه شوک‌های بالا و خطرناک می‌رسند، اکثریت افرادی که نظرشان خواسته شد، معتقد بودند که افراد بسیار کمی حاضر می‌شوند، شوک‌های با درجه بالا بدهند. شاید شما هم اگر بار اول شرح چنین آزمایشی را می‌شنیدید، نظر مشایهی می‌داشتید.

اما در کمال تعجب ۲۶ نفر از ۴۰ نفر فرد مورد آزمایش یعنی ۶۵ درصد سوژه‌ها، به شوک‌های بالای ۴۵۰ ولتی رسیدند! تنها یک شرکت‌کننده قبل از رسیدن درجه شوک به ۳۰۰ ولت آزمایش را متوقف کرد. البته عده زیادی کار به صورت موقت متوقف کردند و حتی صحبت از برگرداندن مبلغی کردند که برای شرکت در آزمایش به آنها داده شده بود، اما عملا بیشتر آنها به کار خود ادامه دادند.

شاید تصور کنید که یک آزمایش چیزی را ثابت نمی‌کند، اما بعدها میلگرم این آزمایش را در جاهای دیگری با اندک تفاوت‌هایی انجام داد و به نتایج مشابهی رسید. یک متاآنالیز که توسط یک دانشمند همکار میلگرم، انجام شد نشان داد که درصد افرادی که به شوک‌های درجه بالا رسیدند، تقریبا ثابت و در حد ۶۱ تا ۶۶ درصد است.

نکته جانبی جالب دیگر در این سری آزمایشات این بود که هیچ یک از شرکت‌کنندگان، حتی آنهایی که آزمایش را ترک کردند، اصرار یا پیشنهادی بر موقوف شدن خود آزمایش مطرح نکردند و به علاوه هیچ یک اتاقشان را برای کنترل کردن سلامتی یاگیرنده ترک نکردند!

نتایج این آزمایش بحث و جدل‌های بسیاری را باعث شد، یک روزنامه نوشت که آزمایش میلگرم نشان دهنده روی سیاه طبیعت انسان است.

برای پیش بینی جمعیت روشهای مختلفی وجود دارد. برخی از این روشها جنبة کلی داشته و قابل اعمال به جمعیت شهر معینی نمی باشد. مثلاً روش "تفاوت میزان های رشد جمعیت شهری و روستایی" را به آسانی می توان در مورد برآورد رشد و چگونگی افزایش جمعیت شهری یک کشور به کار برد و حجم مهاجرفرستی مناطق روستایی را تعیین کرد، حال آنکه وقتی مطالعه مربوط به شهر معینی گردد، جامعة مهاجرفرست به آن شهر از صورت کلی مجموعه نقاط روستایی کشور خارج گشته و بسته به حوزه مهاجرپذیری آن، وضع خاصی می یابد و به همین جهت این روش را نمی توان عیناً برای مطالعه و پیش بینی جمعیت های این مناطق مورد استفاده قرار داد. از این رو صرفاً به روشهایی پرداخته می شود که بتوان آنها را بصورت عام در مطالعات و برنامه ریزیها به کار برد. ضمن این که سعی می شود بتدریج روشهای مختلف به اختصار توضیح داده شود.  در ضمن سؤالات مربوطه را می توانید در بخش نظرات و یا از طریق ایمیل مطرح کنید.

روش نسبت Ratio Method

اولین روشی که معرفی می شود روش نسبت است.این روش نیز از جمله روشهای ریاضی است که در آن افزایش یا کاهش جمعیت شهری به نسبت خاصی صورت می گیرد. این نسبت که از مقایسه جمعیت شهر مورد مطالعه با جمعیت کل کشور و یا جمعیت شهرنشین در دوره های گذشته بدست می آید به سالهای آینده تعمیم داده می شود. این روش در جمعیت هایی کاربرد دارد که از ثبات نسبی و توسعه یافتگی برخوردارند و پیش بینی می شود که در آینده تغییر و تحولات چندانی را تجربه نخواهند کرد. اما در مورد کشورهای در حال توسعه نظیر ایران، این روش به برآوردهای غیر قابل قبول ختم خواهد شد و برای فهم بیشتر مطلب، همین مثال کافی است که با این روش جمعیت شهر تهران در سال 1385 حدود 14 میلیون نفر(20درصد جمعیت کشور) برآورد می گردد که تصور باطلی می باشد.

روش برآورد میزان مهاجرت

این روش را هنگامی به کار می برند که نیازی به شناخت ترکیب سنی و جنسی جمعیت وجود نداشته باشد و از طریق برآورد میران مهاجرت، میزان رشد واقعی جمعیت را بدست آورده و نسبت به پیش بینی تعداد آن به روش ریاضی اقدام نمایند. لازمة این روش، مشخص بودن میزان رشد طبیعی جمعیت مورد مطالعه می باشد تا بر اساس جمعیت سرشماری شده در زمان t ، به محاسبه جمعیت تئوریک زمان مقصد(t+n) پرداخته و سپس با مقایسه رقم حاصل با نتیجه سرشماری زمان مقصد، تعداد مهاجران و میزان مهاجرت را بدست می آوردند. این روش بیشتر در مورد جمعیت هایی که از ثبات نسبی میزانهای رشد طبیعی و مهاجرت برخوردارند مورد استفاده قرار می گیرد.

ادامه دارد...

یک دروغ بزرگ:

** رییس مرکز آمار ایران در همایش استانداران سراسر کشور تاکید کرد: آمار تعداد افراد واجد شرایط رای در انتخابات ریاست جمهوری 46 میلیون و 200 هزا نفر است. مدد افزود: این آمار پس از جلسات مشترک کارشناسی میان کارشناسان مرکز آمار ایران، سازمان ثبت احوال و وزارت کشور مشخص شده است. وی افزود: تعداد افراد 18 سال به بالا تا آذر سال 87 ، 44 میلیون و 840 هزار نفر بود و تعداد کسانی که از آذر 87 الی 23 خرداد 88 به سن 18 سال رسیده و واجد شرایط رای دادن در انتخابات ریاست جمهوری می‌شوند، 1 میلیون و 358 هزار نفر می‌باشند که روی هم رفته تعداد کل واجدین شرایط رای به 46 میلیون و 200 هزار نفر می رسد. **

واقعاً متحیرم که آقای دکتر مدد به چه منظوری واقعیت به این شفافی را تحریف میکند! یک محاسبه بسیار ساده و ابتدایی نشان میدهد که جمعیت بالای 18 سال حداقل 51 میلیون نفر خواهد بود. برای این محاسبه به هیچ ابزار و فرمول پیچیده ای هم نیاز نیست. کافی ست که از سایت مرکز آمار ،فایل جمعیت کل کشور به تفکیک سن را استفاده کنید. با توجه به اینکه آمار مربوط به سال 1385 می شود، لذا فردی که الان 18 ساله است طبعیتاً در سال 1385، 15 ساله بوده، پس تعداد جمعیت 15 ساله و بیشتر را باید بدست آورد که مساوی خواهد بود با مجموع جمعیت گروههای سنی 15 سال تا 100 ساله وبیشتر. احتمالاً رقمی که بدست می آید برابر خواهد بود با :
52.814.000 نفر    یعنی جمعیت 18 ساله و بالاتر کشور در سال 1388

اما با توجه به اینکه تخصص بنده جمعیت شناسی ست، اندکی تخصصی تر محاسبه کردم؛ بدین ترتیب که تمام شاخص های مؤثر از جمله احتمال بقا و مرگ و میر را هم در محاسبه وارد کردم و جمعیت کشور 18 ساله و بالاتر را در خردادماه 1388   برای کل کشور و به تفکیک استان برآورد کردم. شک نداشته باشید که میزان خطای احتمالی این آمار و ارقام کمتر از 001/0 بوده و در بالاترین سطح اطمینان قرار دارد. در ضمن آمادگی خود را برای پاسخ به سؤالات و یا مناظره علمی با کارشناسانی که به ارقامی غیر از این اعتقاد دارند، اعلام می کنم.

مهاجرت بیشتر یک تصمیم‏گیری فردی است که ممکن است مبتنی برعواملی از قبیل؛ کار، ازدواج، آموزش و غیره باشد. علت مهاجرت برای افراد با ویژگیهای مختلف شخصیتی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی می‏تواند متفاوت باشد. علت مهاجرت برای عده‏ای می‏تواند بدست آوردن کار باشد و برای عده‏ای تحصیلات، ازدواج و غیره. مشخص است که اینها نتایج و پیامدهای متفاوتی با خود به‏همراه خواهند داشت. بنابراین همگام با لوکاس و میر می‏توان عوامل مؤثر بر تصمیمات فردی شخص مهاجر را در موارد زیر خلاصه نمود:

ویژگیهای جمعیتی نظیر سن و جنس که موقعیت یک فرد در چرخه زندگی و نقش وی در خانواده و اجتماع را تعیین می‏کند. مهاجرتها برحسب تحصیلات و دانش فنی که ممکن است برخی از افراد را برای شرکت در نیروی کار محلی تجهیز کرده و همچنین وضعیتی را برای آنها غیر جذاب کند.

آگاهی از فرصتهای محلی و فرصتهای موجود در جاهای دیگر که ممکن است محرک یک حرکت باشد.احساس و ادراک چگونگی سبک زندگی، چیزهای دیگر مانند مادیات و ... که یک فرد می‏خواهد و سطح اشتیاق وی برای بدست آوردن آنها.خویشاوندان و دوستان ممکن است تصمیم‏گیری فرد را تحت تأثیر قرار دهند. الگویی که بعنوان مهاجرت زنجیره‏ای نامیده می‏شود.یکی دیگر از عوامل مهاجرت، دستیابی به استانداردهای بالاتر زندگی می‏باشد (لوکاس و میر، 1381: 152و151).

در سرشماری 1385 جهت طبقه‌بندی مهاجران وارد شده به بر حسب علت مهاجرت، هشت گزینه در نظر گرفته شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که پیروی از خانوار با 46 درصد بیشترین فراوانی نسبی را دارد و بعد از آن به ترتیب فراوانی علتهای؛ جستجوی کار (٨/8 درصد)، تحصیل (۶/8 درصد)، پایان خدمت وظیفه (۶/۶درصد)، انتقال شغلی (١/5 درصد)، جستجوی کار بهتر (٠/5 درصد)، انجام خدمت وظیفه (٨/3 درصد) و پایان تحصیل (٣/1 درصد) قرار دارند. ١/10 درصد مهاجران علت‌های دیگری را ذکر کرده‌اند و ٨/4 درصد نیز علت مهاجرت خود را بیان نکرده‌اند.

توزیع نسبی مهاجران وارد شده به استان‌های کشور بر حسب علت مهاجرت نشان می‌دهد که جستجوی کار بیشترین نسبت را در استان بوشهر (۶/18 درصد) داشته و بعد از این استان، استان‌های هرمزگان (٣/15 درصد)، تهران ( ٨/11 درصد)، سمنان (٢/11 درصد) و کرمان (٣/10درصد) از بیشترین نسبت برخوردارند. استان بوشهر در مهاجرت به علت جستجوی کار بهتر و انتقال شغلی نیز در جایگاه نخست قرار دارد. بعد از استان بوشهر، استان‌های یزد، هرمزگان، تهران و خراسان رضوی در مهاجرت‌های به علت "جستجوی کار بهتر"، و استان‌های هرمزگان، ایلام، سیستان و بلوچستان و کرمانشاه در مهاجرت‌های مرتبط با "انتقال شغلی"، بیشترین فراوانی نسبی را دارا هستند.

تحصیل و پایان تحصیل نیز از دیگر علت‌های مهاجرت افراد است. در رابطه با "تحصیل" به عنوان دلیل مهاجرت، مهاجران وارد شده به استان‌های خراسان جنوبی، یزد، زنجان، کرمان و سمنان به ترتیب از بیشترین فراوانی نسبی برخوردار بوده و استان‌های ایلام، خراسان شمالی، و زنجان در رابطه با "پایان تحصیل" از بیشترین فراوانی نسبی برخوردارند.

با توجه به این که استان‌های آذربایجان‌شرقی، خراسان جنوبی، کرمانشاه و ایلام در مناطق مرزی کشور قرار دارند، گزینه "انجام خدمت وظیفه" به عنوان علت مهاجرت بیشترین فراوانی نسبی را در این استان‌ها داشته است و استان‌های زنجان، گلستان، اردبیل و چهارمحال وبختیاری بیشترین فراوانی نسبی گزینه "پایان خدمت وظیفه" را به خود اختصاص داده‌اند.
برآورد مهاجران وارد شده به استان‌های کشور به تفکیک نقاط شهری و روستایی نشان می‌دهد که حدود 74 درصد (8999709 نفر) مهاجران وارد نقاط شهری و 26 درصد (3148439 نفر) نیز وارد نقاط روستایی شده‌اند. 

مهاجرت در معنای عام کلمه یعنی ترک سرزمین اصلی و ساکن شدن در سرزمینی دیگر بطور موقت یا دائم. در تعاریف متعددی که از مهاجرت صورت گرفته است برسه معیار زمان، فاصله وانگیزه مهاجرت اشاره شده است ساروخانی(450:1370). مهاجرت در لغتنامه جمعیت شناسی سازمان ملل(زنجانی، 1376) چنین تعریف شده است:
«مهاجرت شکلی از تحرک جغرافیایی یا تحرک مکانی جمعیت است که بین دو واحد جغرافیایی صورت می گیرد این تحرک جغرافیایی، تغییر اقامتگاه از مبدأ یا محل حرکت به مقصد یا محل ورود می باشد. اینگونه مهاجرتها را مهاجرت دائم گویند و باید آن را از اشکال دیگر حرکات جمعیت که متضّمن تغییر دائمی محل اقامت نمی باشد، تفکیک کرد.

سلام. روز دانشجو بر شما مبارک. اصلاْ نمیدونم آیا باید این روز رو تبریک گفت یا نه؟ فکر می کنم یه جورایی مغلطه شده. شاید روزیه که باید به خودمون بیایم که دانشجوییم ، اما اینکه جای مسرت داره یا ناراحتی و یا افسوس و یا حسرت... شاید پاسخش چندان آسون نباشه. آیا دنشجو بودن فقط مختص زمان تحصیله یا دوره زمانی مشخصی نداره؟ و اینکه اصولاْ مفهوم دانشجو به چه کسی و با چه ویژگیهایی اطلاق میشه؟ در این باره باز هم بحث خواهیم داشت. شاد زی

سلام دوباره به همه دوستان. پرده و پر بگشایید که ما باز هم آمدیم. این غیبت دیگه واقعاْ کبری شده بود. امیدوارم بتونم  منظم تر بنویسم و غیبت کمتری داشته باشم.

دکتر محمود شارع پور؛ اولین استاد و مؤثرترین انگیزه من برای ادامه تحصیل. یک جنتلمن واقعی. کاملاً علمی و مطلع. خوش برخورد، خوشرو و خوش تیپ. الگوی علمی من و اکثر دانشجویان دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه مازندران.
لقبی که دانشجوهاش بهش دادن:مردی که زیاد می دانست، پدر سرمایه اجتماعی ایران.
تکیه کلام: هر چیزی که به ذهنتون برسه میتونه موضوع یک تحقیق باشه.
متولد ۱۳۴۵ قائمشهرـ مازندران، اما زبان آذری را هم به خوبی صحبت می کنه.
متأهل و دارای یک پسر بنام اشکان.

 سوابق تحصیلی:

کتابها:

سایر فعالیتهای پژوهشی
عضویت در انجمن جامعه شناسی استرالیا از سال 1995 تا 1997
عضویت در انجمن روانشناسی اجتماعی استرالیا از سال 1996 تا 1997
عضویت در انجمن جامعه شناسی آمریکا و همجنین عضویت در بخش های روانشناسی اجتماعی و جامعه شناسی آموزش و پرورش در آن انجمن از سال 1996 تا 1998
عضویت در انجمن جامعه شناسی ایران از سال 1376 تا کنون
عضویت در انجمن آموزش عالی ایران از سال 1382
عضویت در انجمن بین المللی جامعه شناسی از سال2002 تا 2006
عضویت در انجمن جامعه شناسی ورزش از سال 2003تا 2004

سوابق اجرایی وخدماتی: 
مدیر گروه علوم اجتماعی در دانشگاه ماذندران- از سال 1376تا 1380 
دبیر اجرائی هفتمین همایش انجمن جامعه شناسی ایران- اذر 1377 
عضویت در هیات مدیره انجمن جامعه شناسی ایران ، از سال 1377تا 1380 
خزانه دار انجمن جامعه شناسی ایران ،از سال 1378 تا 1380  
بازرس انجمن جامعه شناسی ایران از سال 1380 تا1382 
عضو هیات مدیره انجمن آموزش عالی ایران از – خرداد 1384 
عضو هیات تحریریه مجله علمی-پژوهشی انجمن جامعه شناسی ایران  
عضو هیات تحریریه پژوهشنامه علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه مازندران

مدیر دفتر انجمن جامعه شناسی ایران در استان مازندران از سال 1380تا 1384

email: sharepour@yahoo.com

سلام و پیشاپیش تبریک نوروز به همه دوستانی که در مدت غیبت غیر اجباری! لطفشون رو دریغ نکردند. اگر وقت یاری کنه میخوام اینبار دیگه بدقول نباشم و مرتب آپ کنم در ضمن تصمیم دارم که بخشی از مطالب رو به معرفی اساتید برجسته علوم اجتماعی کشور اختصاص بدم. امیدوارم بتونم اونجوری که دلخواه خودم و شما باشه این کار رو انجام بدم.

آنچه در ادامه می آید گوشه هایی از سخنان آیت الله مشكینی رئیس مجلس خبرگان رهبری است که روز گذشته در  مراسم افتتاحیه شانزدهمین اجلاس رسمی مجلس خبرگان رهبری در دوره سوم  گفته شد. جمله ها عیناْ برگرفته از روزنامه شرق میباشند.

وی در نطق آغازینش گفت «تنها حكومت مشروع جهان، حكومت ایران است» و در تبیین علت آن افزود: «تمام نهادهای نظام از مجلس، دولت، قوه قضائیه، نیروهای نظامی، انتظامی، ائمه جماعات و حج زیر نظر و فرمان رهبر معظم انقلاب كه منسوب به عند الله است به این نظام مشروعیت بخشیده است.»رئیس مجلس خبرگان رهبری با بیان این كه رهبر انقلاب، عالمی كامل، ناطق، چیره دست و فقیه واجد شرایط ولایت است، خاطر نشان كرد: «حكومت ما از تمام لحاظ ها مورد تائید و امضای معصومینع است. ما این سعادت را داریم. هر فرد فرد ملت ما، هر قانونی از قوانین كشور را به قصد قربت به جا آورد، ثواب دارد در غیر این صورت گناه كرده است.»مشكینی با اشاره به این كه «هیچ كشوری در دنیا حكومتی همچون ایران ندارد» دلایلش در این باره را اینگونه تشریح كرد: «نظام ما متصل به الله، رهبر معظم منسوب به عندالله است، سپاه، بسیج و ارتش جندالله، جوانان حزب الله هستند و اكثریت ملت ما اولیا است.»امام جمعه قم از جملات فوق نتیجه گرفت كه «بر ملت واجد موكد است از این نظام دفاع كنند، از رهبر مقتدر نظام حمایت كنند و حقوق خبرگان رهبری را رعایت كنند.»
مشكینی در بخش دیگری از سخنانش با مقایسه سال های قمری و شمسی گفت: «سال قمری سرشار از فیض آسمانی است. ماه های پر فضیلت، اعیاد، ایام سوگواری و... اما یكی از این روزها را در سال شمسی پیدا نمی كنید. تمام دارایی های آن یك روز نوروز است. درحالی كه سال قمری ایام حرام و احكام ثلاثه حج دارد. اعتكاف در ماه رجب است و ملت ما به ویژه جوانان در حال احیای این سنت هستند.»
محور بعدی اظهارات مشكینی «ستایش پروردگار» بود. او در این حوزه اظهار داشت: «ستایش بی حد از آن خدا است كه هیكل و قیافه انسان را در میان حیوانات بهترین هیكل ها و زبان او را به خلوت خرد آراسته است. همه حیوان ها دهان خود را به سوی غذا می برند، اما انسان غذا را به سمت دهان می برد. آنچه در دل دارد به همنوع خود منتقل می كند. این نكته سخنرانی فرد برای عموم خاص انسان است و هیچ نوعی جز انسان این قدرت را ندارد.»

کتاب راز داوینچی توقیف شد! این شاید مهمترین خبر بازار کتاب در ۲-۳ هفته ی اخیر باشه. کتابی که شاید پیش از ساخته شدن فیلم رمز داوینچی به کارگردانی ران هاوارد چندان هم شناخته شده نبود- حداقل در ایران - اما تنها در طول ۳-۴ ماه به چاپ هفتم هم رسید و البته جاپ هشتمش هم توقیف شد. البته وضع در خارج کشور فرق می کرد. این کتاب چهارمین اثر دن براون است که مدت های مدیدی در صدر جدول فروش کتاب قرار داشت.
این کتاب تاکنون در هر کشوری که منتشر شده جنجال به پا کرده  و در بعضی کشورها مثل کشور ما توقیف هم شده. این وضعیت در مورد فیلم رمز داوینچی هم صدق می کنه. فیلمی که از نظر محتوای مذهبی شاید در نقطه مقابل فیلم مصائب مسیح (ساخته مل گیبسون) قرار داشته باشه اما نکته جالب ، جنجالی بودن هر دو فیلمه که به مذهبی بودن داستان فیلم ها برمیگرده.
به هر حال به نظر من و بیشتر اونهایی که این کتاب رو خواندن ، صرف نظر از مباحث مذهبی ، کتاب خیلی جالبیه. دوستانی که علاقه دارند میتونند متن pdf کتاب رو که توسط حسین شهرابی و سمیه گنجی ترجمه شده، دانلود کنند. دانلود متن pdf کتاب راز داوینچی